Το πρόταγμα της βραδύτητας και οι Ολυμπιακοί αγώνες

Ζώντας στην κοινωνία των μεγάλων ταχυτήτων και σε ένα διαρκή αγώνα για να νικηθούν οι αποστάσεις και ο χρόνος, ούτε καν σκεφτόμαστε ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να εξακολουθεί να γίνεται χωρίς περιβαλλοντικό κόστος και χωρίς εξάντληση των πεπερασμένων πόρων της φύσης σε ένα κλειστό σύστημα, όπως είναι ο πλανήτης γη. Οι μεγάλες ταχύτητες και ο εκμηδενισμός των αποστάσεων προϋποθέτουν την κατανάλωση τεράστιας ποσότητας ενέργειας και υλικών. Καύσιμα, οχήματα, δρόμοι, εθνικοί οδοί, όλα μπαίνουν στο χορό της ασίγαστης πάλης με το χρόνο. Φτάσαμε να θεωρούμε ότι η πρόοδος είναι συνάρτηση του πιο μακρινού και φτηνού ταξιδιού, της προμήθειας του πιο απομακρυσμένου «μάνγκο», της πιο εξωτικής ορχιδέας από τα βάθη της Ανατολής. Ότι τάχα είναι οπισθοδρομικό να κινείσαι με μικρή ταχύτητα και σε κοντινές αποστάσεις. Ότι λειτουργείς αναχρονιστικά όταν εξακολουθείς να καταναλώνεις φρούτα και λαχανικά από τα γύρω περβόλια και να προσφέρεις λουλούδια που προέρχονται από τους κήπους και τα φυτώρια του τόπου σου. Ίσως έφτασε ο καιρός - μπροστά στα αδιέξοδα που δημιούργησε η πίεση για «γρηγορότερα», «μακρύτερα» και «περισσότερα», να αντιπαραβάλουμε το πρόταγμα της μεγαλύτερης βραδύτητας, όχι ως στρατηγική, αλλά ως ένα ανατρεπτικό αίτημα που θεωρεί την εξύμνηση της ταχύτητας ως κάτι το παλιομοδίτικο και ξεπερασμένο, που στέρησε τους ανθρώπους από τα βιολογικά ανθρώπινα μέτρα τους και τους αφυδάτωσε από τη χαλάρωση και το νηφάλιο στοχασμό. Για να συνδεθεί η ευημερία με την επιβράδυνση και να καλλιεργηθεί μια κοινωνική αισθητική που θα επιβραβεύει τις μικρές ταχύτητες και τις μικρές και μεσαίες αποστάσεις. Γιατί τάχα το ταξίδι στο Πεκίνο να προσφέρει πιότερη ευτυχία και άνοιγμα της ψυχής και του νου, από ένα ταξίδι στα Μετέωρα, το Πήλιο, τα Ζαγοροχώρια, ή τη λίμνη Κερκίνη; Γιατί οι ακτές της Καραϊβικής προσφέρουν πληρέστερη απόλαυση και φυγή, από ένα ταξίδι σ' ένα αιγιοπελαγίτικο νησί; Ίσως πολλοί σκεφτούν ότι οι κάτοικοι των μεγαλουπόλεων αυτή τη βραδύτητα την έχουν κατακτήσει καθώς διογκούται διαρκώς ο στόλος της ατομικής αυτοκίνησης, με αποτέλεσμα να αναπτύσσουν διαρκώς και μικρότερες ταχύτητες εγκλωβιζόμενοι με τις ώρες στα μεταλλικά τους κλουβιά. Ότι το μποτιλιάρισμα στην Εγνατία ή την Τσιμισκή είναι και αυτός ένας τρόπος επιβράδυνσης του ξέφρενου ρυθμού της ζωής μας. Μόνο που αυτή η βραδύτητα είναι μια απώλεια χρόνου από δημιουργικές ώρες εργασίας, από πολύτιμες ώρες ελεύθερου χρόνου και από ώρες περισυλλογής και χαλάρωσης. Το πρόταγμα της δικής μας βραδύτητας είναι άλλο, επειδή εμείς μιλάμε για μια απελευθερωτική βραδύτητα που θα την έχουμε επιλέξει ως τρόπο ζωής και δεν θα μας έχει επιβληθεί από την δικτατορία των πραγμάτων. Μια βραδύτητα που θα εναρμονίζεται με μια ήσυχη και στοχαστική στάση, σε ευθεία αντίθεση με το αγχώδες ανταγωνιστικό πρότυπο των πόλεων που ζούμε. Σε αντίθεση με όλα αυτά, στην κοινωνία της αγοράς που κυριαρχεί στον κόσμο, έρχεται και προστίθεται το μείζον πρόταγμα των Ολυμπιακών αγώνων για ταχύτερα- ψηλότερα- δυνατότερα. Όπου μέσα από εμποροπανήγυρη υψηλών κερδών, μέσα από μια βιομηχανία φαντασμαγορικών εντυπώσεων και κατασκευής αθλητικών σωμάτων και ρεκόρ, αλλοιώνονται οι συνειδήσεις όχι μόνο των συμμετεχόντων και των θεατών, αλλά και των «εθελοντών» που καλούνται να συμπράξουν σ' αυτό το βλακώδες «ιδεώδες». Γιατί πέρα από τις κούρσες των Ολυμπιακών αγώνων, υπάρχει σε εξέλιξη και μια άλλα κούρσα γιγαντιαίων διαστάσεων, που από τη μια μεριά βρίσκεται το πριόνισμα του κλαδιού του πλανήτη, με την υποβάθμιση του περιβάλλοντος, την αλλοίωση της συνείδησης των ανθρώπων, την εξουσιαστική χειραγώγηση των λαών, και από την άλλη ο πολιτικός και κοινωνικός αγώνας, όπου η οικονομική παράμετρος και τα όποια ρεκόρ θα είναι απλά μία συνιστώσα δίπλα στις άλλες που είναι η ποιότητα της ζωής και οι σχέσεις αλληλεγγύης ανάμεσα στους ανθρώπους και τους λαούς. Οι Ολυμπιακοί αγώνες το 2004 στην Αθήνα και όλοι οι «αθλητικοί» αγώνες που διεξάγονται με τη βοήθεια της σωματοτεχνολογίας, τη χρήση των χημικών ουσιών, και τη φασιστική επέμβαση στο ανθρώπινο σώμα, εντάσσονται πλήρως στο ιδεολόγημα της απεριόριστης ανάπτυξης, της διαρκούς αύξησης της κατανάλωσης, της άνισης κατανομής ιδιοκτησίας, εξουσίας και κοινωνικού πλούτου. Και μ' αυτό το ιδεολόγημα η αριστερά δεν μπορεί να έχει καμία σχέση.