Η τοποθέτηση του Τάσου Κουράκη στην Επιτροπή Μορφωτικών 16-10-14, με θέμα ημερήσιας διάταξη την επεξεργασία και εξέταση του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων «Έρευνα, τεχνολογική ανάπτυξη και καινοτομία και άλλες διατάξεις».

ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ(Πρόεδρος της Επιτροπής): Παρακαλώ τον κ. Κουράκη να λάβει το λόγο.

ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ – ΤΑΣΟΣ ΚΟΥΡΑΚΗΣ: Ευχαριστώ κύριε Πρόεδρε. Πρέπει κατ’ αρχάς να καταθέσω  την καταγγελία του Συμβουλίου Έρευνας από το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας και Τεχνολογίας που σήμερα εξέδωσε δελτίο τύπου όπου αναφέρεται ότι κατά συνεδρίαση το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας και Τεχνολογίας στις 9 Οκτωβρίου συζήτησε  την πρόσφατη απόφαση του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων να περικόψει το ποσό των 10.000.000 ευρώ από ερευνητικά κέντρα ενταγμένα στις δράσεις του ΕΣΠΑ. ΑΡΙΣΤΕΙΑ Ι, ΑΡΙΣΤΕΙΑ ΙΙ  και ΘΑΛΗΣ. Τα έργα αυτά που βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη είχαν αξιολογηθεί και εγκριθεί σύμφωνα με διεθνείς πρακτικές  και η χρηματοδότησή τους αποτελούσε συμβατική υποχρέωση της πολιτείας. Με λύπη, λοιπόν, το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας και Τεχνολογίας διαπιστώνει ότι για μία ακόμη φορά η έρευνα  δεν αποτελεί προτεραιότητα στις επιλογές της πολιτείας. Αυτή η απόφαση έρχεται σε αντίθεση με την διακηρυγμένη κυβερνητική προτεραιότητα για ανάπτυξη που βασίζεται στην έρευνα και την καινοτομία και την αναχαίτιση της εξόδου των νέων επιστημόνων από τη χώρα. Τέλος, απευθύνει έκκληση προς την κυβέρνηση να σεβαστεί τις πρακτικές δεσμεύσεις της ως προς την ερευνητική κοινότητα και να αναθεωρήσει τη στάση της. Καταλαβαίνετε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ότι όταν ένα όργανο το οποίο έχει ορισθεί από την πολιτεία προβαίνει σε μια τόσο σημαντική καταγγελία, καταλαβαίνουμε ότι η χώρα εκτίθεται και διεθνώς και όταν  έχουν συναφθεί  συμβάσεις με άλλους οργανισμούς και στο τέλος ερχόμαστε και κάνουμε περικοπές,  υπάρχει εκ των πραγμάτων τεράστιο πρόβλημα. 

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, το σχέδιο νόμου είναι μια προσπάθεια στείρας και πιστής αντιγραφής ευρωπαϊκών πολιτικών, καθώς δεν προσπαθεί να απαντήσει στα δύσκολα προβλήματα του ελληνικού παραδείγματος, στις σημερινές σύνθετες ανάγκες της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας, αλλά προωθεί μονομερώς και δογματικά την σύνθεση της έρευνας με την αγορά με θύματα την βασική και εφαρμοσμένη έρευνα καθώς και την έρευνα που δεν έχει οικονομική ανταποδοτικότητα και η οποία συμπίπτει με ένα βασικό μέρος της έρευνας στις κοινωνικές επιστήμες.

            Προωθεί τη δημιουργία κατάλληλου θεσμικού και χρηματοδοτικού περιβάλλοντος για τη μετατροπή των δημόσιων και εθνικής ή και διεθνούς εμβέλειας ερευνητικών αλλά και τεχνολογικών υποδομών, σε υποδομές του ιδιωτικού τομέα. Το σχέδιο νόμου αφαιρεί τον έλεγχο του Κοινοβουλίου και συνεπώς τη μέριμνα του νομοθετικού σώματος της Ελλάδας επί του κρίσιμου για την ανασύνταξη της χώρας τομέα της έρευνας, δίνοντας στον εκάστοτε Γενικό Γραμματέα Έρευνας και Τεχνολογίας ή Υπουργό τη δυνατότητα να συστήνει ή να συγχωνεύει, να διασπά ή να καταργεί καθώς και να ορίζει και να τροποποιεί το σκοπό και τη νομική φύση των ερευνητικών οργανισμών κατά το δοκούν με ΠΔ. Το σχέδιο νόμου κύριε Γενικέ, επιφυλάσσει επισφαλές καθεστώς απασχόλησης και εργασιακή ομηρία. Δεν διασφαλίζει δυστυχώς ούτε ένα ευρώ κρατικής επιχορήγησης στα δημόσια ερευνητικά κέντρα, ούτε για τη μισθοδοσία των ερευνητών και των τακτικών υπαλλήλων, αντιθέτως αφήνει τα κέντρα να μετατραπούν σε επιχειρήσεις μέσω της ανάπτυξης όπως λέει, ίδιας επιχειρηματικής δραστηριότητας με οποιοδήποτε τρόπο.

            Διακυβεύονται το καθεστώς απασχόλησης και οι εργασιακές σχέσεις του προσωπικού και των κέντρων. Η κατοχή τους των θέσεων του υπάρχοντος προσωπικού παραμένει αδιευκρίνιστη. Πρέπει να πούμε ότι το προσωπικό δουλεύει αυτή τη στιγμή στα ερευνητικά κέντρα σε οργανικές θέσεις που είτε προβλέπονται από το οργανόγραμμα είτε βάσει του εσωτερικού κανονισμού. Καταλαβαίνουμε ότι εάν υπάρξει διαδικασία μετάβασης σε ένα άλλο καθεστώς αφήνοντας κενό σε αυτό που προανέφερα, θα βρεθούν όλοι εκτός θέσεων εργασίας. Θα μας πείτε την άποψή σας μετά για το εάν ισχύει κάτι τέτοιο. Επίσης στις μεταβατικές διατάξεις θα πρέπει να προβλέψουμε ρητά ότι διατηρούνται οι υπάρχουσες εργασιακές σχέσεις έτσι ώστε να μην αισθάνονται και ανασφάλεια, πράγμα το οποίο καταλαβαίνετε κι εσείς ότι είναι πάρα πολύ αρνητικό.

            Σε κάθε περίπτωση πάντως, το σχέδιο νόμου απαξιώνει τους ερευνητές-δημοσίους λειτουργούς, υποβαθμίζοντάς τους σε συμβασιούχους και αίροντας τη μονιμότητά τους στις βαθμίδες α’ και β’ – σε πλήρη αναντιστοιχία με τους Καθηγητές ΑΕΙ – την ίδια στιγμή που στην Αιτιολογική Έκθεση γίνεται λόγος για εξομοίωση ρόλων λειτουργίας και αμοιβής. Αυτό πρέπει να το δούμε διότι ενδεχομένως είναι ατέλεια. Το σχέδιο νόμου μετατρέπει το σύστημα διοίκησης των ερευνητικών κέντρων σε απόλυτα προσωποκεντρικό, κλειστό και αδιαφανές αποκλείοντας το σώμα των ερευνητών από την εκλογή των μονοπρόσωπων οργάνων σε πλήρη ξανά αναντιστοιχία με την εκλογή των αντίστοιχων οργάνων στα ΑΕΙ από τους Καθηγητές, αλλά και από την ουσιαστική συμμετοχή τους στα ΔΣ των κέντρων.

            Ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να πούμε ότι έχει εντοπίσει από καιρό ότι με δηλωθέντες πόρους περίπου στο 0,5% του συνεχώς μειούμενου ΑΕΠ και με βάση τις συνεχείς περικοπές τόσο στους προϋπολογισμούς των ερευνητικών κέντρων όσο και στη χρηματοδότηση της έρευνας, η πολιτική αυτή αναπόφευκτα οδηγεί σε ολοσχερή διάλυση της ερευνητικής δραστηριότητας στη χώρα. Περικόψατε τον ήδη ελλειμματικό προϋπολογισμό των ερευνητικών κέντρων της Γενικής Γραμματείας επιπλέον κατά 30% για το 2015. Πρέπει να πούμε ότι πρόκειται για μια περικοπή η οποία συμβαίνει για τρίτη συνεχή φορά ανεβάζοντας το συνολικό ποσοστό περικοπής στο 68% από το 2008. Ζητάτε από τα ερευνητικά κέντρα να καταρτίσουν όχι μόνο ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς, αλλά και προϋπολογισμούς με πλεόνασμα, όταν η κρατική επιχορήγηση δεν επαρκεί πλέον ούτε για τη μισθοδοσία του τακτικού προσωπικού.

            Τα ΑΕΙ, τα ερευνητικά κέντρα, καθώς και σημαντικές δημόσιες ερευνητικές και τεχνολογικές υποδομές απαξιώνονται, ενώ το διδακτικό και το ερευνητικό δυναμικό δεν ανανεώνεται. Η πολιτική αυτή παρουσιάζεται ως προσπάθεια σύνδεσης της έρευνας με την επιχειρηματικότητα με σκοπό την ανάπτυξη όπως λέτε. Όπως προανέφερα προηγουμένως, περικόψατε οριζόντια κατά 10 έως 28% τους προϋπολογισμούς ενταγμένων στο ΕΣΠΑ ερευνητικών προγραμμάτων όπως τα «ΘΑΛΗΣ» και «Αριστεία I&II» και μάλιστα χωρίς αλλαγές στο φυσικό αντικείμενο ή στους σκοπούς των έργων. Περιέργως και ενώ γίνονται οι αλλαγές αυτές, προκηρύσσετε νέα προγράμματα από το Υπουργείο Παιδείας με υπερβολικά στενές προθεσμίες για την υποβολή προτάσεων από τους ενδιαφερόμενους. Ως ΣΥΡΙΖΑ πιστεύουμε και μάλιστα το έχουμε εντάξει και στο πρόγραμμά μας, ότι η εκπαίδευση και η έρευνα που εξελίσσεται στα ιδρύματα και τα δημόσια ερευνητικά κέντρα πρέπει να αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης της χώρας, ιδιαίτερα σε συνθήκες κρίσης.

Η  αύξηση των δαπανών για την εκπαίδευση και την έρευνα δεν μπορεί παρά να αποτελεί αναγκαιότητα ακόμα και  σε περιόδους οικονομικής ένδειας. Θα έλεγα μάλιστα ότι ακόμη περισσότερο τότε θα πρέπει να ενισχύονται.

Επιβάλλεται, λοιπόν, η αναδιάρθρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε έναν ενιαίο χώρο ανώτατης εκπαίδευσης και έρευνας. Αυτός ο ενιαίος χώρος πρέπει να είναι δημόσιος παρέχοντας δημόσια δωρεάν εκπαίδευση χωρίς δίδακτρα, σύμφωνα με την επιταγή του άρθρου 16 του Συντάγματος που απαγορεύει την ίδρυση ιδιωτικών Α.Ε.Ι..

Τα ερευνητικά κέντρα που χρηματοδοτούνται από το κράτος πρέπει να παραμένουν ΝΠΔΔ.

Τόσο οι διδάσκοντες στα Α.Ε.Ι. όσο και οι ερευνητές στα δημόσια ερευνητικά κέντρα οφείλουν να είναι δημόσιοι λειτουργοί. Είναι υποχρέωση του κράτους να παρέχει στην ανώτατη εκπαίδευση και στα δημόσια ερευνητικά κέντρα τους αναγκαίους πόρους που να διασφαλίζουν την αποστολή τους. Είναι ενιαίος αυτός ο χώρος σύμφωνα με τη δική μας γιατί πρέπει να διέπεται από σαφείς θεσμικές ρυθμίσεις για τη συνεργασία μεταξύ Α.Ε.Ι. και ερευνητικών κέντρων.

Ερευνητές και διδάσκοντες οφείλουν να συνεργάζονται στη διεξαγωγή της έρευνας, αλλά και της διδασκαλίας, στο μεταπτυχιακό, διδακτορικό και μετά διδακτορικό επίπεδο σπουδών.

Αυτός ο ενιαίος χώρος δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης και έρευνας θα συμβάλλει, κατά την αντίληψή μας, στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας.

Απαιτείται, λοιπόν, ένα δημοκρατικά σχεδιασμένο εθνικό στρατηγικό σχέδιο για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη με εγγυημένη χρηματοδότηση και απαλλαγμένο από γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, το οποίο θα αντανακλά τις εθνικές προτεραιότητες, θα λαμβάνει υπόψη τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας και θα έχει ως σκοπό την ορθή και οικολογική διαχείριση και αξιοποίηση των φυσικών πόρων, την ενίσχυση τομέων στους οποίους η χώρα έχει συγκριτικό πλεονέκτημα ή οφείλει να αποκτήσει, την υποστήριξη του ερευνητικού ανθρώπινου δυναμικού και των υποδομών, καθώς και την παραγωγή νέας γνώσης που θα ενσωματώνεται στην κοινωνία.

Προϋπόθεση, βέβαια, όλων αυτών είναι η διενέργεια ουσιαστικής διαβούλευσης με τους εμπλεκόμενους φορείς και μέχρι στιγμής, τουλάχιστον, δεν έχει γίνει κάτι τέτοιο από τη μεριά σας.

Ελπίζουμε, ότι στη  διαβούλευση της Τρίτης, θα γίνουν σοφότεροι όσον αφορά τις θέσεις των ερευνητών.

Εμείς είχαμε την ευκαιρία στη διαβούλευση που κάναμε ως ΣΥΡΙΖΑ να διαπιστώσουμε, ότι υπάρχει πλήρης αντίθεση στο νομοσχέδιο, αλλά ταυτοχρόνως – και αυτό είναι πολύ σημαντικό, κύριε Γενικέ -  καταθέτουμε και ουσιαστικές τροπολογίες, τις οποίες στο βαθμό που θα τις λάβετε υπόψη, θα βελτιώσουν το νομοσχέδιο, ανεξάρτητα από τη δική μας θέση, η οποία είναι απορριπτική στο σύνολο του νομοσχεδίου.

Σας ευχαριστώ.