Δια του έρωτος στην αθανασία

     Πηγή δροσιάς και φρεσκάδας των ιδεών ο Πλάτωνας και στο θέμα του έρωτα. Στο περίφημο «Συμπόσιο» του, με το Σωκράτη να αναλύει την έννοια του έρωτα. Εκεί να μαθαίνουμε ότι ο μεγαλύτερος έρωτας κάθε ανθρώπου είναι η επιθυμία των καλών πραγμάτων, δηλαδή ο έρωτας για το καλό και για την απόκτησή του. Και ακόμη περισσότερο για την παντοτινή του κτήση.

     Ο Σωκράτης, αναζητά την αιτία αυτού του έρωτα και αυτής της επιθυμίας των ανθρώπων, στην επιδίωξη της θνητής φύσης να γίνει αιώνια και αθάνατη. Θεωρεί δε ότι αυτό το πετυχαίνει, η θνητή φύση, μόνο με τη γέννηση γιατί έτσι πάντοτε αφήνει ένα νέο στη θέση του παλιού. Όπως ο άνθρωπος θεωρείται ότι παραμένει ο ίδιος, από μικρό παιδί μέχρι να γίνει γέρος, παρόλο που δεν έχει ποτέ τα ίδια πράγματα επάνω του. Γιατί συνεχώς χάνονται και ανανεώνονται τα οστά, το αίμα, ολόκληρο το σώμα του και ωστόσο θεωρείται ο ίδιος άνθρωπος. Το ίδιο συμβαίνει και με την ψυχή, τους τρόπους του, τους φόβους του, που διαρκώς κατά τη διάρκεια της ζωής του γεννιούνται και χάνονται. Ακόμη και οι γνώσεις του συμβαίνει να μην είναι οι ίδιες και όμως θεωρούμε ότι εξακολουθεί να παραμένει ο ίδιος. Έτσι με το τέχνασμα αυτό, λέει ο Σωκράτης, καταφέρνει το θνητό να μετέχει της αθανασίας και ως προς το σώμα και ως προς όλα τα άλλα. Αυτός είναι ο λόγος που σε κάθε θνητό ενυπάρχει ο έρωτας. Για χάρη της αθανασίας, για την αθάνατη ανάμνηση της αρετής του και για την ένδοξη φήμη του.

     Όλοι οι άνθρωποι κυοφορούμε, κατά το Σωκράτη. Κυοφορούμε και στο σώμα και στην ψυχή και όταν φτάσουμε σε κάποια ηλικία, η φύση μας επιθυμεί να γεννήσει. Δε μπορεί όμως να γεννήσει μέσα στο άσχημο παρά μόνο μέσα στο ωραίο. Αναζητά το όμορφο και το ωραίο και όταν βρει, επέρχεται ο τοκετός και γεννάει. Έτσι το αθάνατο στοιχείο της θνητής μας φύσης είναι η κύηση και η γέννηση.

     Όταν ο Σωκράτης μιλάει για τον έρωτα και τη γέννηση αναφέρεται σε δύο κατηγορίες ανθρώπων. Σε εκείνους που ζητούν να εξασφαλίσουν την αθανασία και την υστεροφημία τους μέσα από τη γέννηση παιδιών (είναι αυτοί που εγκυμονούν στα σώματα) και σε εκείνους που εγκυμονούν στις ψυχές περισσότερο, παρά στα σώματα και αναζητούν το ωραίο για να γεννήσουν μέσα του. Να γεννήσουν τη φρόνηση, τη δημιουργία και τη δικαιοσύνη. Αυτοί αναζητούν διαρκώς εκείνους τους ανθρώπους που εάν τους συναντήσουν έρχονται σε επικοινωνία μαζί τους και ό,τι κυοφορούν μες στο μυαλό τους το γεννούν και του δίνουν υπόσταση. Ο Σωκράτης θεωρεί ότι αυτού του είδους τα «παιδιά» είναι αθάνατα και ωραιότερα από τα φυσικά παιδιά. Όπως τα «παιδιά» που άφησε ο Όμηρος με τα έπη του, ή ο Σόλων με τους νόμους του.

     Η ομορφιά της ψυχής είναι κατά το Σωκράτη πολυτιμότερη από αυτήν του σώματος, έτσι ώστε αν κάποιος είναι αξιόλογος ως προς την ψυχή του, ακόμα κι αν έχει πολύ μέτρια ομορφιά, αυτό θα είναι αρκετό για να των ερωτευτεί κάποιος και να γεννάει μαζί του.

     Η αναζήτηση του ωραίου είναι για το Σωκράτη αυτό για το οποίο αξίζει να ζει ο άνθρωπος. Το να αρχίζεις από το ωραίο και να ανέρχεσαι διαρκώς, σαν να χρησιμοποιείς σκαλοπάτια, από τα ωραία σώματα, στις ωραίες ασχολίες, από τις ωραίες ασχολίες φθάσεις σ’ εκείνη τη γνώση η οποία δεν είναι τίποτ’ άλλο από τη γνώση αυτής της ίδιας της ομορφίας. Και τότε βλέποντας ο άνθρωπος την ομορφιά, έχει την ευκαιρία να γεννήσει την αληθινή αρετή και αφού τη γεννήσει να την αναθρέψει και τότε θα έχει τη δυνατότητα να γίνει αθάνατος.

     Και τελειώνει ο Σωκράτης αυτή την αναφορά του στην αναζήτηση της ομορφιάς, λέγοντας ότι για την απόκτηση αυτού του αγαθού δε θα μπορούσε να βρεθεί καλύτερος βοηθός για την ανθρώπινη φύση από τον Έρωτα.

     Έτσι μίλησε για τον Έρωτα ο πανέξυπνος εκείνος γέρων 2400 χρόνια πριν, φέρνοντας στον κόσμο ακόμα ένα από τα δεκάδες δικά του «παιδιά» να μνημονεύει ανά τους αιώνες την αξεπέραστη συμμετοχή του έρωτα στην ανέλιξη του ανθρώπου, δηλαδή της θέωσή του.