Πρωτοφανής προσπάθεια διαμόρφωσης μιας μεταλλαγμένης γενιάς καταναλωτών μέσα από τα σχολικά βιβλία

Πρωτοφανής είναι η προσπάθεια που γίνεται με το βιβλίο βιολογίας της Γ΄ γυμνασίου, για να διαμορφωθεί μια στάση αποδοχής της νέας γενιάς γύρω από τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα. Ενδεικτικά στη σελίδα 124 του βιβλίου υπάρχουν δύο εικόνες που τα λένε όλα: στη μία εικονίζονται ντομάτες ελκυστικές , κόκκινες, με την υπόδειξη ότι είναι γενετικά τροποποιημένες και στην άλλη μουχλιασμένες, ζαρωμένες και καφεκόκκινες ντομάτες, με την υπόδειξη ότι είναι μη γενετικά τροποποιημένες. Το βιβλίο δεν αναφέρεται απλά σε μια υπεροχή των μεταλλαγμένων αλλά τα αναδεικνύει ως τη μοναδική υγιή τροφή. Στην ίδια σελίδα γράφει " όταν καλλιεργούμε τέτοια φυτά (γενετικά τροποποιημένα), δεν χρειάζεται να κάνουμε χρήση παρασιτοκτόνων. Η σοδειά μας δεν κινδυνεύει, το κόστος παραγωγής μειώνεται και το προϊόν φτάνει στον καταναλωτή σε χαμηλότερη τιμή". Επειδή, με τέτοια κείμενα το Υπουργείο Παιδείας προσπαθεί να καταφέρει όσα δεν κατάφεραν οι πολυεθνικές των εταιρειών βιοτεχνολογίας με τον πακτωλό χρημάτων για τη διαφήμιση των "πλεονεκτημάτων" των μεταλλαγμένων τροφίμων, Επειδή, οι προβληματισμοί που αναπτύσσονται στο βιβλίο είναι επιφανειακοί και η όλη προσέγγιση είναι μια μεθοδευμένη προσπάθεια να διαμορφωθεί μια νέα μεταλλαγμένη γενιά που θα καταναλώνει οτιδήποτε αποφασίζουν οι πολυεθνικές της διατροφής, Ερωτάται ο κ. Υπουργός: Τι προτίθεται να κάνει ώστε να παρουσιάζονται τουλάχιστον ισότιμα οι απόψεις υπέρ και κατά των γενετικά τροποποιημένων φυτών και τροφίμων και να μην διδάσκονται μονομερώς τα όσα αναληθή αναφέρονται στο βιβλίο; Θα υπάρξει διόρθωση του βιβλίου μέσα από τις θεσμικές λειτουργίες του Υπουργείου και του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου; Απάντηση του υφυπουργού Ανδρέα Λυκουρέντζου: Το ζήτημα της χρησιμοποίησης των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων είναι γνωστό ότι αποτελεί αντικείμενο διεθνούς επιστημονικού διαλόγου, ο οποίος διεξάγεται μέσα σε κλίμα που αποκλείει τόσο τη βιαστική εφαρμογή επικίνδυνων, για τη δημόσια υγεία, βιοτεχνολογικών επιτευγμάτων, όσο και τη φοβική στάση προς την επιστήμη, χωρίς όρους απόρριψής τους. Αυτό ακριβώς το κλίμα της προσδοκίας απέναντι στα νέα τεχνολογικά και επιστημονικά επιτεύγματα, αλλά και του προσδιορισμού των όρων και των ορίων εφαρμογής τους, δεσπόζει στο πρόγραμμα σπουδών της Βιολογίας για το Γυμνάσιο και αποτυπώνεται σε ένα μεγάλο βαθμό στο νέο σχολικό βιβλίο της Βιολογίας της Γ΄ Γυμνασίου. Για το σκοπό αυτό, στο επίμαχο κεφάλαιο αντιπαραβάλλονται τα προσδοκώμενα οφέλη, όπως τα σημειώνετε με την ερώτησή σας, σελίδα 124 με τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις της χρήσης των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. Σελίδα 126, ενότητα 6.3 με τίτλο: «Προβληματισμοί από την αξιοποίηση των επιτευγμάτων της γενετικής –βιοηθική». Επί πλέον, στις σελίδες 127 και 128 οι μαθητές καλούνται να προβληματιστούν μέσα από τρεις προτεινόμενες δραστηριότητες που είναι οι ακόλουθες: Σελίδα 127, εργασία 2: «Η δημιουργία γενετικά τροποποιημένων οργανισμών προκαλεί προβληματισμούς, όσον αφορά την ισορροπία του οικοσυστήματος. Να ανατρέξετε σε πηγές και να συγκεντρώσετε πληροφορίες σχετικά με το θέμα που έχει προκύψει από τη δημιουργία γενετικά τροποποιημένου σολωμού». Σελίδα 128 -προτείνετε άλλη εργασία- εργασία 3: «Κάποιες οικολογικές οργανώσεις αντιτίθενται στη δημιουργία γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. Να ανατρέξετε σε κατάλληλες πηγές για τα επιχειρήματα που προβάλουν». Σελίδα 128, 4η εργασία: Όποιοι ασχολούνται με νομικά προβλήματα όπου προκύπτουν από την γενετική μηχανική, θεωρούν σημαντικό να θεσπιστεί παγκοσμίως ένας κοινός νομικός κώδικας. Γιατί πιστεύετε πως κάτι τέτοιο είναι αναγκαίο; Συνεπώς, μια προσεκτικότερη μελέτη του υπάρχοντος σχολικού βιβλίου, στο οποίο το σχετικό κεφάλαιο δεν ολοκληρώνεται στη σελίδα 124 αλλά στη σελίδα 128, θα καθησύχαζε τους όποιους φόβους για μονομερή παρουσίαση των προσδοκιών από τη χρήση γενετικά τροποποιημένων τροφίμων. Ευχαριστώ. Τοποθέτηση του Τάσου Κουράκη: Κύριε Πρόεδρε, με λύπησε πραγματικά η τοποθέτηση του κυρίου Υπουργού, κυρίως όσον αφορά το σκέλος ότι παρέκαμψε τελείως αυτό που αναφέρεται στη σελίδα 124, σχετικά με την φωτογραφία. Είναι χαρακτηριστικό ότι μέσα από τη φωτογραφία γενετικά τροποποιημένης ντομάτας, η οποία παρουσιάζεται με έναν πολύ ελκυστικό τρόπο, χαρακτηρίζεται ότι είναι αυτή η υγιής ντομάτα η γενετικά τροποποιημένη, δηλαδή η μεταλλαγμένη, ενώ αυτή η οποία είναι μουχλιασμένη και άθλια είναι η φυσική ντομάτα. Σε αυτό, κύριε Υπουργέ, δεν απαντήσατε. Απαντήσατε στο ότι παρατίθενται και οι δύο πλευρές. Πρέπει να σας πω όμως, ότι η μία πλευρά, η κυρίαρχη, αυτή που παρουσιάζεται στο βιβλίο, είναι αυτή στην οποία εξοπλίζονται μαθητές με επιχειρήματα υπέρ των μεταλλαγμένων. Κανένα επιχείρημα διδακτικό δεν παρατίθεται ενάντια στα μεταλλαγμένα. Το ότι στο τέλος οι μαθητές καλούνται μόνοι τους να ψάξουν να βρουν επιχειρήματα κατά των μεταλλαγμένων, αυτό είναι ένα τελείως διαφορετικό ζήτημα. Πρέπει να σας πω ακόμη ότι και ο κ. Δήμας στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υπερασπιστεί και ηγείται του αγώνα ενάντια στα μεταλλαγμένα και πενήντα τέσσερις νομαρχίες της χώρας μας έχουν πάρει αποφάσεις ενάντια στα μεταλλαγμένα και σύμφωνα με το ευρωβαρόμετρο το 95% του ελληνικού λαού είναι ενάντια στα μεταλλαγμένα. Αυτό που ζητάμε εμείς είναι το εξής, να παρατίθενται τουλάχιστον ισότιμα και οι δύο απόψεις. Η επιχειρηματολογία του βιβλίου της Γ΄ Γυμνασίου για τα μεταλλαγμένα είναι μονομερής και θα έλεγα ότι σε πολλές περιπτώσεις υπερβαίνει ακόμη και τα επιχειρήματα των εταιρειών βιοτεχνολογίας. Παραδείγματος χάριν, ένα επιχείρημα το οποίο βάζει μέσα το βιβλίο υπέρ των μεταλλαγμένων είναι ότι έχουμε μεγαλύτερη παραγωγή, δηλαδή μεγαλύτερη στρεμματική απόδοση, πράγμα που δεν ισχυρίζονται ούτε καν οι ίδιες οι εταιρείες βιοτεχνολογίας. Λένε βέβαια, ότι πιθανόν να υπάρχει μικρότερο κόστος, εάν τα προϊόντα είναι φθηνότερα, αλλά όχι μεγαλύτερη στρεμματική απόδοση. Εξ αυτού, ένα από τα κύρια επιχειρήματα του βιβλίου είναι ότι τα μεταλλαγμένα θα λύσουν το πρόβλημα της πείνας στον κόσμο. Ξέρουμε όμως ότι επειδή ακριβώς δεν αυξάνουν την παραγωγή και επειδή σύμφωνα με έρευνα του Ο.Η.Ε. ο αριθμός των θερμίδων που παράγονται στον πλανήτη για να τραφεί ο κόσμος είναι διπλάσιος από τον πληθυσμό, ο κόσμος πεινάει στον τρίτο κόσμο και αλλού, όχι γιατί δεν υπάρχουν τρόφιμα –το οποίο πρόβλημα δεν θα λύσουν βεβαίως τα μεταλλαγμένα- αλλά γιατί υπάρχει άνιση κατανομή τροφίμων. Επιπλέον, οι αγρότες του τρίτου κόσμου θα κληθούν να καλλιεργήσουν τέτοιου είδους καλλιέργειες και έτσι καταλαβαίνετε ότι θα πληρώσουν τους πόρους με αυξημένο κόστος, άρα θα επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο η κατάστασή τους. Αυτό που ζητάμε εμείς είναι το εξής: Δεν ζητάμε το βιβλίο να αποσυρθεί, επειδή έχουμε ουσιαστικές ενστάσεις. Δεν μπαίνουμε δηλαδή στη λογική που κυριάρχησε στους επικριτές του βιβλίου της Ιστορίας. Εμείς ζητάμε ότι μέσα από τις διαδικασίες τις θεσμοθετημένες, δηλαδή το Υπουργείο Παιδείας, το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, να ληφθούν υπ’ όψιν οι παρατηρήσεις οι δικές μας και άλλων επιστημόνων, ώστε οι μαθητές να παίρνουν τουλάχιστον μια αντικειμενική και ισότιμη παρουσίαση των υπέρ και κατά των μεταλλαγμένων. Ευχαριστώ. Παρέμβαση του προεδρεύοντα Γιώργου Σούρλα: Είναι πάντως πολύ σημαντικό να έρχονται προς συζήτηση θέματα που έχουν να κάνουν με το περιεχόμενο των βιβλίων. Θέλω να επισημάνω ότι είναι άξιος συγχαρητηρίων ο κ. Κουράκης, ανεξάρτητα από όποια απάντηση και εάν δοθεί. Όμως, ως παλαιός Κοινοβουλευτικός –δεν απευθύνομαι σε εσάς, που είστε νέος Βουλευτής, - θα ήθελα να πω ότι θα ήταν καλύτερα κατά την παρελθούσα Βουλή να είχαμε συζητήσει και περιεχόμενα άλλων βιβλίων, όπως της Ιστορίας της ΣΤ΄ Δημοτικού, όπου κατά την προσωπική μου εκτίμηση είχαμε μεταλλαγμένα ιστορικά γεγονότα. Ο κύριος Υπουργός έχει το λόγο. Τοποθέτηση του υφυπουργού Ανδρέα Λυκουρέντζου: Κύριε συνάδελφε, σας ευχαριστώ για τις ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις σας, οι οποίες σας βεβαιώνω ότι λαμβάνονται υπ’ όψιν, αλλά δεν χρειάζονται αξιολογήσιμες υπερβολές. Δεν υπάρχει κρατική ιδεολογία, δεν το επιτρέπει η ποιότητα της δημοκρατίας μας. Δεν προπαγανδίζει καμία κυβέρνηση αυτής της χώρας μια συγκεκριμένη επιλογή. Η ίδια η δημοκρατία, οι ίδιες οι κατακτήσεις του ελληνικού λαού δεν το επιτρέπουν, πολύ δε περισσότερο η σημερινή Κυβέρνηση, η Κυβέρνηση Καραμανλή δεν υπακούει σε επιθυμίες, σε προσδοκίες και σε επιδιώξεις οποιασδήποτε μορφής εταιρειών. Εμείς πιστεύουμε αυτό που λέτε κι εσείς, ότι η συγγραφή των βιβλίων είναι έργο της επιστημονικής κοινότητος η οποία συνεργάζεται με το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, το οποίο έχει τον τελικό λόγο. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο απέναντι στις επιστημονικές αντιρρήσεις που εγείρονται, απέναντι στις όποιες κοινωνικές ενστάσεις, μερικές από τις οποίες υπαινίχθηκε ο κ. Πρόεδρος της Βουλής, η δική μας ευθύνη εντοπίζεται στο να τεθούν όλα αυτά υπ’ όψιν εκείνων οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για να τα αξιολογήσουν. Συγκεκριμένα, το θεσμικό όργανο της πολιτείας, το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, μας διαβεβαιώνει ότι όλα τα καινούργια βιβλία που διατίθενται αυτήν την περίοδο στα σχολεία μας θα αξιολογηθούν από την εκπαιδευτική κοινότητα και τους μαθητές και με βάση τα πορίσματα αυτής της αξιολόγησης θα γίνουν βελτιωτικές παρεμβάσεις όπου και σε όποια έκταση αυτό κριθεί απαραίτητο. Σημειώνω ότι οι κυβερνήσεις, οι Υπουργοί, οι πολιτικοί, τα κόμματα δεν είμαστε συγγραφείς βιβλίων. Είμαστε εδώ για να προστατεύουμε τις επιλογές μας, τους θεσμούς της πολιτείας, τις διαχρονικές αξίες του ελληνικού λαού, την ελευθερία ανάπτυξης του επιστημονικού λόγου και έργου και την ελευθερία της σκέψης. Παραμένει ανοιχτή η πρόσκληση από την πλευρά της Κυβέρνησης προς όλους τους εταίρους της εκπαιδευτικής κοινότητας όλων των βαθμίδων, τις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις της χώρας να συνεργαστούμε, να οικοδομήσουμε επιλογές και πολιτική η οποία θα δημιουργεί ένα αισιόδοξο μέλλον για τη νέα γενιά της πατρίδας, να μπορεί να πραγματώσει τα όνειρά της σ’ ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό περιβάλλον στο οποίο καλούμεθα να ζήσουμε. Αυτή είναι η δική μας φιλοδοξία, δεν είναι να επιβάλουμε απόψεις, δεν είναι να υιοθετήσουμε πολιτικές ή θέσεις απ’ όπου και αν προτείνονται, αντίθετα, χωρίς δογματισμούς, χωρίς προκαταλήψεις, με σεβασμό στις αξίες του ελληνικού λαού, με σεβασμό στη νέα γενιά και στο δικό της μέλλον σας καλούμε σε μόνιμη, σε σταθερή, σε ανοιχτή συνεργασία. Σας ευχαριστώ.