Ομιλία Τάσου Κουράκη στη Βουλή στη συζήτηση επί της αρχής του σχεδίου νόμου: «Πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση των κατόχων απολυτηρίου Επαγγελματικού Λυκείου και άλλες διατάξεις» (1ο μέρος)

Από τα πρακτικά της Βουλής ΙΒ΄ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΟΔΟΣ Β΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΟΗ ΄ Τρίτη 3 Φεβρουαρίου 2009 ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΟΥΡΑΚΗΣ: Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, λίγους μόνο μήνες πριν οι πρώτοι απόφοιτοι των ΕΠΑΛ κληθούν να δώσουν εξετάσεις για την πρόσβασή τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, το Υπουργείο Παιδείας προωθεί για ψήφιση στη Βουλή το νομοσχέδιο που αφορά το σύστημα πρόσβασης των αποφοίτων Επαγγελματικών Λυκείων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Επαναλαμβάνεται δηλαδή με αυτόν τον τρόπο η παράδοση του Υπουργείου που θέλει πάντα την τελευταία στιγμή να ρυθμίζει ζητήματα που έχουν σχέση με την εκπαίδευση, ιδιαίτερα όταν αυτά αφορούν την Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση, δηλαδή το τμήμα εκείνο του εκπαιδευτικού μας συστήματος που με ιδιαίτερη απαξίωση αντιμετωπίζουν οι κυβερνήσεις όλα τα τελευταία χρονιά. Έτσι, λοιπόν, ενώ η σχολική χρονιά πλησιάζει προς το μέσο της, οι μαθητές της Γ’ τάξης των ΕΠΑΛ δεν γνωρίζουν, ακόμα και μετά την κατάθεση του παραπάνω νομοσχεδίου, πλήρως τους όρους και τις λεπτομέρειες του συστήματος, με το οποίο θα διαγωνιστούν τον ερχόμενο Ιούνιο. Το σύστημα πρόσβασης των αποφοίτων των ΕΠΑΛ στην τριτοβάθμια εκπαίδευση παραμένει μέχρι σήμερα κυριολεκτικά στον αέρα, επειδή εκκρεμεί η νομοθετική του ρύθμιση που έχει εξαγγελθεί από την προηγούμενη Υπουργό κ. Γιαννάκου το Φεβρουάριο του 2007 και τον κ. Στυλιανίδη τον Ιούνιο του 2008, με εγκύκλιο βέβαια που στάλθηκε μετά τη λήξη των μαθημάτων και των εξετάσεων. Να θυμηθούμε ότι με το Δελτίο Τύπου στις 30.11.2008 και με τις πρόσφατες εγκυκλίους το Υπουργείο ανακοινώνει κάποιες ακόμη λεπτομέρειες του συστήματος πρόσβασης, δηλαδή μαθήματα, συντελεστές βαρύτητας, τμήματα στα οποία μπορούν να έχουν πρόσβαση οι απόφοιτοι Τ.Ε.Ε. κ.λπ., αλλά αποκρύπτει το σημαντικότερο –ακόμα μέχρι και σήμερα- που είναι το ποσοστό των θέσεων στα Τ.Ε.Ι., για τις οποίες θα διαγωνιστούν οι μαθητές των ΕΠΑΛ. Έτσι, δεν είναι ακόμα γνωστό αν θα είναι αναλογικό με το μαθητικό δυναμικό τους ή αν θα είναι περιορισμένο στο ύψος των προηγουμένων ετών. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έτσι αναδεικνύονται τα εξής ερωτήματα: Γιατί άραγε χρειάστηκαν δύο χρόνια για να νομοθετηθεί; Γιατί δεν άκουσε η ηγεσία του Υπουργείου την άποψη των εκπαιδευτικών, όπως είχε διατυπωθεί από την ΟΛΜΕ, όταν ψηφιζόταν ο ν. 3475/2006 για τα ΕΠΑΛ και τις ΕΠΑΣ; Γιατί ακόμα και αυτό το νομοσχέδιο δεν δόθηκε στην ΟΛΜΕ, όπως είχε επανειλημμένα δεσμευθεί προς το Διοικητικό της Συμβούλιο η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου, όπως και στη Συνομοσπονδία Γονέων και Κηδεμόνων και στους άλλους εμπλεκόμενους φορείς, πριν κατατεθεί στη Βουλή; Είναι βεβαίως ένα δείγμα ακόμα για το πώς το Υπουργείο Παιδείας εννοεί το διάλογο για την παιδεία. Βεβαίως, πρέπει να πω εκ προοιμίου ότι είμαστε αντίθετοι στο σχέδιο νόμου που έχει κατατεθεί. Όμως, έχουμε να παρατηρήσουμε τα εξής: Ναι μεν είναι θετική η καθιέρωση και εναλλακτικού τρόπου εισαγωγής στα ΤΕΙ μέσω των ειδικών εξετάσεων, αλλά παραμένει, όπως ήδη αναφέραμε, ο περιορισμός των επιλογών των σχολών στα ΤΕΙ, όπου θα έχουν πρόσβαση οι μαθητές, ενώ εφόσον δεν θα υπάρχει δέσμευση για την ύπαρξη αναλογικού ποσοστού θέσεων στα ΤΕΙ που να αντιστοιχεί στους φοιτούντες στα ΕΠΑΛ, φοβόμαστε ότι θα επαναληφθούν οι αδυναμίες του συστήματος που ίσχυε για την πρόσβαση στα ΤΕΙ των αποφοίτων των ΤΕΕ. Μ’ αυτόν τον τρόπο, δηλαδή, θα συνεχιστεί το απαράδεκτο φαινόμενο χιλιάδες απόφοιτοι των ΕΠΑΛ να μένουν εκτός των ΤΕΙ, ακόμα κι αν συμπληρώσουν τη βαθμολογική βάση του «10», ενώ παράλληλα θα παραμένουν κενές θέσεις που αναλογούν σ’ αυτή την κατηγορία υποψηφίων και θα μεταφέρονται στις άλλες κατηγορίες. Βέβαια, πρέπει να πούμε ότι στο υπάρχον σχέδιο νόμου υπάρχουν και ρυθμίσεις που δείχνουν το δείγμα γραφής της πολιτικής που θα ακολουθήσει ο νέος Υπουργός. Έτσι, λοιπόν, με την υπογραφή του νέου Υπουργού προχωρά το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων για την πρόσβαση αποφοίτων ΕΠΑΛ στην τριτοβάθμια εκπαίδευση -όπως ονομάζεται το σχέδιο νόμου- που περιέχει και διατάξεις για τις Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα στα σχολεία. Με το άρθρο, λοιπόν, 20 του σχεδίου νόμου, στα σχολεία που ανεγείρονται με το σύστημα των Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα παραχωρούνται στους ιδιώτες για είκοσι πέντε χρόνια -στη διάρκεια των οποίων οι συμβάσεις που υπογράφονται, υπερισχύουν των νόμων του κράτους- όχι μόνο η μελέτη και η κατασκευή τους, αλλά και η, όπως αναφέρεται, πάσης φύσεως συντήρηση, τεχνική και κάθε άλλη διαχείριση και διάθεση των κτηρίων, η φύλαξη, η ασφάλιση και η λειτουργία των κυλικείων των εν λόγω σχολικών μονάδων. Σε συνδυασμό μάλιστα και με το άρθρο 36 του ν.3699/2008 που επιτρέπει την επέκταση του μέτρου των ενοικιαζόμενων εργαζομένων και στα σχολεία, με την παραχώρηση της καθαριότητας σε ιδιωτικά συνεργεία είναι βέβαιο πως η κυβερνητική πολιτική στον τομέα της παιδείας όχι μόνο δεν είναι «tabula rasa», αλλά παρουσιαστικά είναι «tabula preventa», με κεντρική δηλαδή κατεύθυνση την ιδιωτικοποίηση του δημόσιου ρόλου της παιδείας και την προώθηση μεσαιωνικών σχέσεων εργασίας. Διερωτώμεθα τι σχέση έχουν αυτά, κύριε Σπηλιόπουλε, με το σύγχρονο ενωτικό προφίλ σας και το διάλογο που υπόσχεστε. Ακόμα και να πίστευε κανείς τις προθέσεις σας, η υπογραφή σας φαρδιά πλατιά κάτω από τέτοιες διατάξεις σε σχετικό σχέδιο, φοβούμεθα ότι τις ακυρώνει. Ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α., κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, εδώ και καιρό έχει δώσει στη δημοσιότητα τις προτάσεις του για την ελεύθερη πρόσβαση στο πανεπιστήμιο στα πλαίσια μιας γενικότερης εναλλακτικής εκπαιδευτικής πολιτικής που θέλει να βάλει νέους δημιουργικούς όρους και απελευθερωτικές δυναμικές στην ευρύτερη κλίμακα της δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Πιστεύω ότι η κοινωνική απαξίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας μόνο μέσα από μία δέσμη ουσιαστικών αλλαγών μπορεί να αποφευχθεί και ότι μεμονωμένες αλλαγές θα ακυρωθούν από την αδράνεια του συστήματος. Γι’ αυτό και οι προτάσεις μας για την ελεύθερη πρόσβαση δεν μπορούν να λειτουργήσουν από μόνες τους, αλλά ως ένας από τους κρίκους σε ένα συνολικό σχέδιο αναδιάρθρωσης. Σε κάθε περίπτωση, εκτιμούμε ότι η κατάργηση των Πανελληνίων Εξετάσεων δεν έχει κανένα νόημα αν δεν υπάρξουν ριζικές αλλαγές και βελτιώσεις στην προσχολική πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση και σε ποικίλες και συμπληρωματικές διαστάσεις αυτών. Πρέπει να πούμε, δηλαδή, εκ προοιμίου ότι αυτές οι προτάσεις μας είναι σε πλήρη ανακολουθία με τη φιλοσοφία σχεδίων νόμου τύπου «σκούπα» σαν κι αυτό που συζητάμε σήμερα. Γνωρίζουμε όλοι ότι το σημερινό σύστημα εισαγωγής στο πανεπιστήμιο είναι εξαντλημένο, αρνητικό και επικίνδυνο από όλες τις απόψεις, κοινωνική, παιδαγωγική, επιστημονική, τεχνολογική, πολιτική. Διότι γνωρίζουμε ότι γύρω από το ελάχιστο χρονικό διάστημα των είκοσι ημερών των Πανελλαδικών Εξετάσεων, στη φάση μετάβασης από το Λύκειο στην επιτυχία ή στην αποτυχία για το πανεπιστήμιο, εκτυλίσσεται ένα δράμα για κάθε μαθητή. Οι εξετάσεις είναι μία στενωπός μέσα στην οποία συμπιέζεται και κακοποιείται το όνειρο του μαθητή για το μέλλον του. Σε μια στιγμή, λοιπόν, εκδηλώνονται με μορφή κρίσης όλα τα παθολογικά φαινόμενα της εκπαίδευσης. Οι ταξικές διακρίσεις όχι μόνο για το ποιοι μπαίνουν, αλλά και ποιοι περισσεύουν, αλλά και το σε ποια σχολή και ποια πόλη μπαίνουν, τα μεγάλα ποσοστά μαθησιακής αποτυχίας ή ανεπάρκειας και βέβαια η διαρροή του οικογενειακού προϋπολογισμού για τα φροντιστήρια έχει μετατρέψει τη συνταγματική δέσμευση για δωρεάν παιδεία σε κατάφορο ψέμα και συλλογική υποκρισία. Οι πολιτικές δυνάμεις που κυβερνούν τη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες το γνωρίζουν πολύ καλά. Δεν το αναγνωρίζουν όμως. Διαιωνίζουν ένα άδικο και εξαθλιωμένο σύστημα. Ο ΣΥΡΙΖΑ στο πλαίσιο της γενικότερης διεκδίκησής του μιας ριζικής εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης εδώ και χρόνια ασκεί μια έντονη κριτική στο σύστημα εξετάσεων για την ανώτατη εκπαίδευση. Εμείς λέμε ότι η είσοδος στο δημόσιο πανεπιστήμιο είναι δικαίωμα για όλους. Με τις δικές μας προτάσεις καταργείται ο περιορισμός του αριθμού εισακτέων στο πανεπιστήμιο, το λεγόμενο numerus clausus, δηλαδή κλειστός αριθμός, όπως και καταργείται το σημερινό σύστημα των πανελλαδικών εξετάσεων. Καταργείται η διπλή φύση των εξετάσεων ως προαγωγικών για την αποφοίτηση από το Λύκειο και ως κατατακτήριων για την είσοδο στο πανεπιστήμιο. Είναι αυτονόητο ότι καταργείται έτσι και η βάση του δέκα που θέσπισε η Νέα Δημοκρατία με σκοπό να μειώσει σχεδόν στο μισό τον αριθμό των εισακτέων και όσους αποτυγχάνουν να τους εκτρέψει στην ιδιωτική εκπαίδευση, γιατί βλέπετε ότι κάποιος μπορεί να μην μπαίνει στο πανεπιστήμιο ή στα ΤΕΙ εξαιτίας της βάσεως του δέκα, αλλά μπορεί περίφημα να πληρώσει και να εγγραφεί σε ένα από τα ποικιλώνυμα ΚΕΣ που πρόσφατα έχει αναγνωρίσει και η δική σας Κυβέρνηση. Με το δικό μας σύστημα καθιερώνεται η ελεύθερη πρόσβαση στο πανεπιστήμιο. Όλοι ανεξαιρέτως οι απόφοιτοι ή οι απόφοιτες του ελληνικού Λυκείου Γενικού ή Τεχνικού –βεβαίως αυτό μέχρι την καθιέρωση του Ενιαίου Λυκείου, όπως υποστηρίζουμε- Έλληνες πολίτες ή παιδιά μεταναστών έχουν το δικαίωμα από τον αμέσως επόμενο χρόνο σε δωρεάν φοίτηση σε ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο, σε σίτιση, στέγαση και χρήση των συγκοινωνιακών μέσων. Δίνεται η δυνατότητα σε όλους τους πολίτες σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους να φοιτήσουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ο τρόπος επιλογής θα έχει σχέση βεβαίως με την εργασιακή τους πορεία και γενικά με τη δημιουργική τους δραστηριότητα. Στην επιλογή της πανεπιστημιακής σχολής σημαντικό, όχι όμως αποκλειστικό ρόλο παίζει και το απολυτήριο του πλήρως αναδιαρθρωμένου Λυκείου. Το απολυτήριο αυτό εκφράζει μια ριζικά νέα κατάσταση σε δυο ιδιαίτερα τομείς στους οποίους αναφερόμαστε ως εξής: Σε ριζικά νέες αξίες και αρχές λειτουργίας του Λυκείου σε μια εποχή όξυνσης των κοινωνικών διαφορών, των διακρίσεων, αλλά και των ταχύτατων εξελίξεων στο χώρο της γνώσης και βεβαίως στην αλλαγή του σημερινού συστήματος βαθμολόγησης. Όλοι ανεξαιρέτως οι απόφοιτοι του Λυκείου, σύμφωνα με τη δική μας αντίληψη, που το επιθυμούν εγγράφονται στο πανεπιστήμιο με βάση το απολυτήριό τους και με δήλωση των προτιμήσεών τους. Το πρώτο πανεπιστημιακό έτος δεν θα είναι πια οριοθετημένο σε ΤΕΙ ή πανεπιστήμια, σε μια σχολή ή σε ένα τμήμα. Διακρίνεται για το ευρύ γνωστικό του περιεχόμενο. Διαμορφώνεται με βάση συγκεκριμένες κατευθύνσεις που καλύπτουν βασικές εγκύκλιες μαθήσεις που υποστηρίζουν τις επιμέρους επιστήμες και περιλαμβάνει ένα ευρύτερο αριθμό σχολών ή τμημάτων ενός ιδρύματος ή και όλο το ίδρυμα και επιτρέπουν στο φοιτητή με εμπειρία στο δεύτερο έτος να επιλέξει σχολή ή τμήμα. Έτσι δημιουργούνται σε εθνική κλίμακα και με βάση τις υπάρχουσες υποδομές των ΑΕΙ και ΤΕΙ κύκλοι πρώτου έτους σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, δηλαδή πανελλαδικά δικτυωμένο και ενιαίο αναγνωστικό πεδίο πρώτο πανεπιστημιακό έτος. Το πρώτο αυτό έτος αντιστοιχεί σε ευρέα γνωστικά πεδία που εκβάλλουν στα προγράμματα σπουδών όλων των δημοσίων ανώτατων ιδρυμάτων. Γνωρίζουμε ότι κάτι τέτοιο απαιτεί μια μεταβατική περίοδο ώστε να επαναπροσδιοριστούν τα γνωστικά αντικείμενα που καθορίζουν το περιεχόμενο και τους τίτλους σπουδών των σημερινών τμημάτων ΤΕΙ και ΑΕΙ, να εξασφαλιστούν οι υποδομές για τα αναδιαρθρωμένα πανεπιστήμια με εθνικούς στο 5% και ευρωπαϊκούς πόρους από το Δ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης που να ενσωματώνονται στον κρατικό Προϋπολογισμό χωρίς όρους. Ακόμη να εξασφαλιστεί και να επιμορφωθεί το αναγκαίο προσωπικό, να εξασφαλιστεί ο αναγκαίος διοικητικός μηχανισμός και βεβαίως να προχωρήσουν οι αναγκαίες αναδιαρθρώσεις στο Λύκειο που αποτελούν στρατηγική επιδίωξη, αλλά και απαραίτητη προϋπόθεση κάθε αλλαγής στον τρόπο εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σύμφωνα με τη δική μας αντίληψη το πρώτο έτος καλύπτει γνωστικά πεδία που θα καθοριστούν μετά από συζήτηση. Ενδεικτικά μπορεί να αναφερθούν όπως: Υγεία, Φυσικομαθηματική, Οικονομική, Πολυτεχνική, Θεωρητική, Κοινωνική Παιδαγωγική, Γεωπονική, Καλλιτεχνική. Έτσι για παράδειγμα ένας απόφοιτος Λυκείου μπορεί να εισαχθεί στο πρώτο έτος ενός θεωρητικού κοινωνικού κύκλου και στα επόμενα έτη να κατευθυνθεί προς τη Νομική ή τη Φιλοσοφική. Στο τέλος του πρώτους έτους θα γίνεται η κατάταξη του φοιτητή στη συγκεκριμένη σχολή ή τμήμα, με βάση την επιλογή του που θα είναι ώριμη, με γνώση του πανεπιστημιακού χώρου και του επιστημονικού αντικειμένου και την απόδοσή του στα μαθήματα του πρώτου έτους. Με βάση τα κριτήρια αυτά θα είναι, σύμφωνα με τη δική μας αντίληψη, δυνατή, υπό όρους, και η οριζόντια μετακίνηση. Να ξεκαθαρίσουμε ότι η αναμόρφωση του πρώτου έτους δεν θα επηρεάσει ούτε στο ελάχιστο προσθετικά τη διάρκεια για την απόκτηση πτυχίου Α.Ε.Ι. ή Τ.Ε.Ι., εφ’ όσον θα εξακολουθούν να είναι χωριστά. Στις ενστάσεις ότι οι σημερινές πανελλαδικές εξετάσεις, τουλάχιστον εξασφαλίζουν το αδιάβλητο, υπάρχει απάντηση. Ναι, στις σημερινές εξετάσεις υπάρχει αδιάβλητο, αλλά ένα αδιάβλητο με τίμημα τη στείρα και τυποποιημένη γνώση. Σύμφωνα με τη δική μας αντίληψη, οι πανελλαδικές εξετάσεις είναι η έκφραση ενός διαβλητού συστήματος που διέπεται από σκληρότατες ταξικές και άλλες διακρίσεις, όπως λόγου χάρη διακρίσεις υπέρ εκείνου που έχει τη δυνατότητα για καλό φροντιστήριο σε βάρος εκείνου που προέρχεται από μία οικογένεια με μειωμένο εισόδημα. Διακρίσεις υπέρ της μεγάλης πόλης σε βάρος της περιφέρειας. Με τις δικές μας προτάσεις η μονοπωλιακή θέση του βαθμού των πανελλαδικών εξετάσεων, τελειώνει. Μαζί του αμβλύνονται δραστικά και όλες οι διακρίσεις και η διαβλητότητα των οποίων αποτελεί μία από τις γενεσιουργές αιτίες. Η μαζική «υστερίαση» σχετικά με τα θέματα και τη βαθμολογία των πανελλαδικών, μοναδικό σχεδόν φαινόμενο σε όλη την Ευρώπη, θα αποφορτισθεί. Η είσοδος πια στο δημόσιο Πανεπιστήμιο θα είναι ελεύθερη. Η επιλογή σχολής δεν θα είναι αποτέλεσμα μίας στιγμιαίας επίδοσης στις τρεις εβδομάδες των πανελλαδικών, αλλά θα αποτελεί μία διαδικασία που θα διαχέεται σε όλα τα έτη του Λυκείου και τα πρώτα του Πανεπιστημίου. Τελειώνοντας, θα ήθελα να πω ότι σύμφωνα με τη δική μας πρόταση, μοναδική προϋπόθεση για την εγγραφή στο Πανεπιστήμιο, θα είναι πια η κατοχή απολυτηρίου του Λυκείου και μόνο. Σας ευχαριστώ.